U bezoekt 10voorBiologie.nl als gastgebruiker, waardoor u slechts een fractie van onze lesstof kunt bekijken. Met ons proefabonnement verkrijgt u toegang tot het volledige aanbod. Vraag het proefabonnement nu direct aan of neem contact op met info@10voorBiologie.nl.

6. De gekloneerde toekomst

Over veredelen, klonen, DNA- en biotechnologie

 

In dit thema wordt inzicht in genetica en cellen gekoppeld aan maatschappelijke aspecten van biotechnologie.
Al duizenden jaren hebben mensen de natuur, en met name de kenmerken van nuttige planten en dieren, willen veranderen, en dat lukte vaak: kippen die het hele jaar eieren blijven leggen, bloemen in allerlei kleuren en vormen, zaden en vruchten die veel groter zijn dan bij de wilde soorten. Dat is bereikt door technisch ingrijpen in de natuurlijke voortplanting bij deze soorten, door biotechnologie dus, hoewel die term meestal alleen gebruikt wordt voor de moderne technieken, met name voor recombinant-DNA-technieken.
Nu onze kennis over de werking van genen en enzymen groter dan ooit is, kunnen we immers veel sneller en veel ingrijpender eigenschappen van organismen veranderen. De biotechnologie schept fantastische mogelijkheden, maar niet iedereen is er blij mee en de mogelijkheden zijn misschien wel minder fantastisch dan 'science fiction' ons doet geloven. Over die mogelijkheden en de gevolgen - zoals voor landbouw, voor voedselproductie voor de derde wereld, voor de geneeskunde - gaat dit thema.

Het thema bestaat uit te veel opdrachten om allemaal uit te voeren, je zult een keuze moeten maken. Als je de opdrachten met een gouden sterretje van de 'gulden leerlijn' uitvoert, ben je er in ieder geval zeker van dat je de belangrijkste eindtermen en de daarbij behorende deelconcepten (= biologische begrippen) leert en verwerkt. Onder elke opdracht vind je de belangrijkste deelconcepten die in die opdracht aan de orde kunnen komen.

Er is geen speciaal theoriehoofdstuk aan dit thema gewijd. Aan de hand van de opdrachten word je naar de relevante theorieparagrafen verwezen.

 


Opdrachten lijst


1. Een gekloneerde toekomst

2. Wat weet je al van kloneren en biotechnologie?

3. Gekloneerde planten

4. Gekloneerde dieren en mensen?

5. Een kloon van jezelf

6. Recombinant-DNA-technieken

7. Biotechnologie: woordweb

8. Klassieke veredeling versus gentech

9. Canadees koolzaad

10. Genetische modificatie en milieubiologie

11. CRISPR-Cas, revolutie in de gentechnologie

11.1. CRISPR-Cas, een wapen van bacteriƫn

11.2. Gene editing met CRISPR-Cas

11.3. Gene Drive

11.4. CRISPR-Cas techniek: mag alles wat kan?

12. Biotechnologie en ecologie

13. Biotechnologie

13.1. Biotech: DNA isoleren

13.2. Biotech: weefselkweek met populier

13.3. Biotech: kloon een kool

13.4. Biotech: tempƩ maken

13.5. Biotech: melk voor elk

13.6. Biotech: kaas zonder kalf

13.7. Biotech: wasmiddel en vetvreters

13.8. Biotech: protoplasten van sla

13.9. Biotech: Cellulomonas, een papiervreter

13.10. Biotech: gist maakt gluco-amylase

14. Waar blijft het supervoedsel?

15. Toets jezelf: biotechnologie

16. CE-toets VWO DNA (algemeen)

17. CE-toets VWO DNA en chromosomen

18. CE-toets VWO DNA (structuur)