20.1.4. Huidgevoel en pijn

Je huid is eigenlijk één groot zintuigorgaan, op de grens van de buitenwereld en je lichaam, en is daarom uitermate geschikt als contactmedium. De meeste sensoren liggen in de lederhuid (zie paragraaf 22.1). Vooral in de huid van je vingertoppen en je gezicht liggen veel zintuigjes; op andere plaatsen zijn ze dunner gezaaid.
Er zijn meerdere typen huidzintuigen:

• tastzintuigen; hiermee kun je hele lichte aanrakingen waarnemen. Ook met je haren kun je 'voelen'. Rondom de basis van elke haar zitten tastsensoren; het kleinste vliegje of spinnetje op je arm kun je daardoor voelen 'kriebelen'. Het zijn mechanosensoren;
• drukzintuigen; hiermee kun je een gevoel van duwkracht op je huid gewaarworden. Het zijn mechanosensoren. Deze zintuigen zijn belangrijk bij het regelen van de krachten wanneer je iets vastpakt. Een ijzeren beker zul je anders vastpakken dan een wijnglas van teer kristal. In combinatie met de tastsensoren kun je met de drukzintuigjes ook trillingen (variaties in de druk) waarnemen;
• koude- en warmtezintuigen; temperatuursveranderingen kun je voelen door twee typen thermosensoren: de warmte- en de koudesensoren. Wanneer je iets kouds vastpakt of aanraakt, staat de huid warmte af en wordt dat stukje huid kouder. Dat voel je met de koudesensoren. De huid wordt warmer wanneer hij warmte van de omgeving aanneemt, dat voel je met de warmtesensoren. Behalve in de huid bevinden zich ook temperatuursensoren in onder andere het slijmvlies van de mond-, keel- en neusholte, van de slokdarm, in de iris van het oog en rondom de hersenen.

De prikkelbaarheid van de thermosensoren

Op zeer veel plaatsen in je lichaam, ook in de huid, zitten zenuwuiteinden en zenuwvezeltjes die reageren op een (dreigende) beschadiging van het omringende weefsel. Een prikkeling veroorzaakt een lichte pijnsensatie. Echte beschadiging van de zenuwen brengt hevige pijn teweeg.